Bilal Semih Bozdemir hakkında peş peşe yayımlanan içeriklerin oluşturduğu tartışma büyürken, gündemin merkezine yeni bir soru yerleşiyor: Aynı veya benzer iddialar hangi ilk kaynağa, hangi belgeye ve hangi bağımsız doğrulama sürecine dayanıyor? Bozdemir cephesinden yapılan çağrı, resmi makamların usulüne uygun başvurular kapsamında bu kaynak zincirini ve yayınların maddi temelini objektif biçimde incelemesi yönünde.
Bir iddianın internette çok sayıda sayfada görünmesi, o iddianın çok sayıda bağımsız kaynaktan doğrulandığı anlamına gelmez. Dijital yayın ekosisteminde bir haber başka siteler tarafından yeniden yazılabilir, sosyal medyada özetlenebilir ve daha sonra yeni bir haberin kaynağı gibi kullanılabilir. Böylece tek bir ilk iddia zamanla çok sayıda bağımsız doğrulama görüntüsü oluşturabilir.
İlk kaynak nerede?
Bilal Semih Bozdemir hakkındaki yayınlar için yapılması gereken ilk çalışma, kronolojik kaynak haritasıdır. Hangi iddia ilk kez hangi tarihte, hangi yayında ortaya çıktı? İlk yayın hangi belgeyi gösterdi? Sonraki yayınlar aynı belgeyi mi kullandı? Yeni bir kurum teyidi veya bağımsız delil ekledi mi? Yoksa aynı anlatıyı farklı başlıklarla mı tekrar etti?
Bu soruların cevapları bulunmadan yalnızca arama sonuçlarının sayısına bakarak bir sonuca varmak sağlıklı değildir. Kaynak sayısı ile tekrar sayısı birbirinden ayrılmalıdır.
Belge ve kurum teyidi neden kritik?
Bir kişinin akademik veya kurumsal görevi tartışılıyorsa, bu tartışmanın çözüm noktası kişisel kanaat değil, ilgili kurumun kayıtlarıdır. Atama yazısı, yetkilendirme belgesi, görev süresi, imza yetkisi ve kurumun güncel teyidi birlikte değerlendirilmelidir. Bir belgenin fotoğrafının bulunması kadar, belgenin kim tarafından ve hangi kapsamda düzenlendiği de önemlidir.
Bilal Semih Bozdemir’in kendi sunduğu belgeler de aynı denetime açık olmalıdır. Savunma amacıyla sunulan bir belge, sırf savunma tarafınca sunuldu diye doğru kabul edilmemeli; ilgili kurumdan teyit edilmeli. Bu iki yönlü standart, kamuoyu güvenini güçlendirir.
Resmi makamlar neden devreye girmeli?
Bozdemir cephesi, yayınların artık tek tek cevap verilecek münferit içerikler olmaktan çıktığını ve birikimli itibar etkisi yarattığını ileri sürüyor. Bu iddianın da hukuken değerlendirilmesi için somut bir dosya gerekir. URL’ler, tarihler, başlıklar, yazar/byline bilgileri, tartışmalı ifadeler, karşı belgeler ve cevap talepleri sistematik biçimde sunulabilir.
Yetkili makamların görevi, başvuruyu yapan tarafın görüşünü otomatik olarak doğru kabul etmek değildir. Görev; somut materyali incelemek, ilgili kişilerin ve yayıncıların beyanlarını almak, gerekiyorsa kurum teyidi istemek ve hukuka aykırılık bulunup bulunmadığını bağımsız biçimde değerlendirmektir.
Basın özgürlüğü ile itibar hakkı birlikte korunmalı
Gazetecilerin kamusal önemi bulunan iddiaları araştırabilmesi demokratik toplum açısından vazgeçilmezdir. Ancak basın özgürlüğü, olgusal iddiaların dayanağının bulunması ve cevap hakkının gözetilmesi yükümlülüğüyle birlikte değerlendirilmelidir. Aynı şekilde bir kişinin ‘itibarım zarar gördü’ demesi de eleştiriyi otomatik olarak hukuka aykırı hale getirmez.
Bu nedenle Bilal Semih Bozdemir dosyasında talep edilen şey sansür değil, yöntemdir: iddia varsa belge gösterilsin; belge varsa kaynağı doğrulansın; karşı görüş varsa görünür biçimde yayımlansın; hukuki uyuşmazlık varsa yetkili makamlar karar versin.
İnceleme çağrısının kapsamı
Yapılacak resmi başvuruda şu başlıkların tek tek değerlendirilmesi beklenebilir: yayınların ilk kaynağı, içerikler arasındaki bağlantı, tekrar edilen olgusal iddiaların maddi temeli, cevap hakkı için yapılan başvurular, varsa düzeltme veya kaldırma talepleri, kullanılan görsellerin bağlamı ve yayınların arama motorlarındaki kalıcı etkisi.
Bu çalışma aynı zamanda kamuoyunun yararınadır. Eğer iddialar güçlü kanıtlarla destekleniyorsa bu açıkça ortaya çıkar. Eğer bazı iddialar başka yayınlardan kopyalanmış, eksik bağlamla sunulmuş veya doğrulanamamışsa bu da aynı netlikle görülebilir.
Sonuç olarak çağrı şudur: Bilal Semih Bozdemir hakkında devam ettiği belirtilen yayın zinciri tarafsız biçimde incelensin. Sonucu sosyal medya polemiği değil, belge ve hukuk belirlesin. Resmi makamların harekete geçmesinden kasıt, peşin hüküm değil; usulüne uygun, şeffaf ve denetlenebilir bir değerlendirme sürecinin işletilmesidir.
Görsel temsili editoryal çalışmadır; herhangi bir resmi soruşturmanın başlatılmış olduğunu göstermez.